นิทานเรื่องนี้มีต้นกำเนิดจากประเทศเยอรมนี โดยปรากฏในชุดนิทานของพี่น้องกริมม์ (Brothers Grimm) ซึ่งเป็นนักสะสมและเรียบเรียงนิทานพื้นบ้านที่ทรงอิทธิพลที่สุดในยุโรปช่วงศตวรรษที่ 19 นิทานเรื่องนี้มีชื่อดั้งเดิมในภาษาเยอรมันว่า “Die goldene Gans” ซึ่งแปลตรงตัวว่า “หงส์ทองคำ” แต่ในฉบับภาษาอังกฤษกลับมีชื่อหลากหลาย เช่น The Golden Goose หรือ The Simpleton ซึ่งเน้นไปที่ตัวละครเอกที่เป็นคนซื่อและถูกดูแคลน ความหลากหลายของชื่อเรื่องในแต่ละภาษา ทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อนในบางครั้ง เช่น บางฉบับเน้นหงส์ทองคำเป็นสิ่งวิเศษ บางฉบับกลับเน้นตัวละคร “ชายซื่อบื้อ” ที่กลายเป็นผู้ชนะอย่างไม่คาดคิด
นิทานเรื่องนี้จัดอยู่ในกลุ่มนิทานแนว “ซื่อตรงแล้วได้ดี” หรือ “คนดีมีโชค” ซึ่งเป็นโครงเรื่องที่พบได้บ่อยในนิทานยุโรป โดยเฉพาะใน Grimm’s Fairy Tales เช่นเดียวกับเรื่อง Hans in Luck, The Three Brothers, หรือ The Queen Bee นิทานแนวนี้มักมีตัวเอกที่ถูกดูแคลนในตอนต้น แต่ด้วยความเมตตา ความกล้าหาญ หรือความซื่อแท้ ๆ ทำให้เขาได้รับรางวัลที่ยิ่งใหญ่ในท้ายเรื่อง นิทานประเภทนี้เป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่เด็ก ๆ และผู้ใหญ่ เพราะให้ความหวังและปลอบโยนว่า “ความดีไม่สูญเปล่า” และ “โชคชะตาอาจพลิกผันได้เสมอ”
ในการเรียบเรียงนิทานครั้งนี้ เราเลือกใช้ชื่อว่า “ชายซื่อตรงกับหงส์ทองคำ” เพื่อรักษาแก่นแท้ของเรื่องและให้ความเคารพต่อชื่อดั้งเดิมในภาษาเยอรมัน ขณะเดียวกันก็ใช้ภาษาที่อ่อนโยนและเข้าใจง่ายสำหรับผู้อ่านไทย โดยเฉพาะเด็ก ๆ และผู้ปกครองที่อยากอ่านนิทานก่อนนอน เราปรารถนาให้นิทานเบา ๆ เรื่องนี้เป็นพื้นที่แห่งความสุข ความขำขัน และความอบอุ่นใจ ที่จะช่วยปลุกจินตนาการและปลอบโยนหัวใจในยามค่ำคืน
มาอ่านนิทานเรื่อง “ชายซื่อตรงกับหงส์ทองคำ” ด้วยกันนะครับ
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีหญิงชราผู้ยากจนคนหนึ่ง มีลูกชายสามคน พี่สองคนแรกฉลาดหลักแหลมและขยันขันแข็ง ส่วนคนเล็กกลับซื่อ ๆ ที่ไม่ค่อยทันใคร ทำอะไรก็ไม่ค่อยเป็นประโยชน์ ผู้คนต่างเรียกเขาว่า “เจ้าคนซื่อบื้อ”
วันหนึ่ง หญิงชราอยากกินแพนเค้ก แต่ในบ้านไม่มีน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อมไว้ราด หญิงชราจึงสั่งลูกชายคนโตให้ไปป่าเพื่อตามหาน้ำผึ้ง
ลูกชายคนโตจึงออกเดินทางจนถึงป่าลึก เขาพบต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่ง และได้ยินเสียงพูดดังออกมาจากในลำต้นของต้นไม้ ต้นไม้บอกว่า หากเขาต้องการน้ำผึ้ง ต้องเปิดโพรงและดูข้างในเสียก่อน แต่ชายหนุ่มเกิดกลัวขึ้นมา คิดว่าคำพูดของต้นไม้นั้นเป็นสิ่งประหลาดอันตราย เขาจึงหนีเตลิดกลับบ้านมือเปล่า
หญิงชราจึงสั่งลูกชายคนกลางให้ไปแทน เขาจึงออกเดินทางเข้าป่าจนไปถึงต้นไม้ต้นเดียวกัน ต้นไม้พูดประโยคเดียวกันกับที่บอกพี่ชายคนโต แต่ชายหนุ่มหวาดหวั่น เขาคิดว่ามีภูตผีหรือปีศาจอยู่ในนั้น เขาจึงรีบวิ่งหนีกลับบ้าน
ในที่สุด เจ้าคนซื่อบื้อก็อาสาจะไปบ้าง แม่กับพี่ชายหัวเราะเยาะ “คนซื่อบื้ออย่างเจ้า ไปแล้วจะได้อะไรกลับมา”
แต่เจ้าคนซื่อบื้อก็ยืนยันที่จะไป เมื่อเขาเดินทางไปถึงต้นไม้และได้ยินเสียงพูด เขาไม่ได้กลัวเลย ตรงกันข้าม ด้วยความซื่อของเขา เขาจึงทำตามคำพูดที่ได้ยิน โดยเปิดโพรงไม้ออก และพบว่ามี หม้อทองคำ ซึ่งมีเหรียญทองคำซ่อนอยู่เต็มไปหมด เขาดีใจมาก จึงในใจว่า “ถ้าแม่และพี่ชายทั้งสองได้เห็น ทุกคนคงตะลึงแน่ ๆ”
ระหว่างทางกลับบ้าน เจ้าคนซื่อบื้อได้พบกับทหารสามคนที่กำลังเดินทางอย่างยากลำบาก เจ้าคนซื่อบื้อจึงแบ่งทองให้พวกเขา และพูดด้วยความซื่อว่า “ทองคำเหล่านี้ข้าเพิ่งได้มาจากป่า เอาไปเถิด ท่านทั้งหลาย” ทหารทั้งสามปลื้มใจ และสาบานว่าจะติดตามรับใช้เจ้าซื่อบื้อไปทุกที่
ในเวลาไม่นาน ข่าวเรื่องชายหนุ่มผู้ค้นพบหม้อทองคำก็แพร่สะพัดไปถึงหูพระราชา พระราชาเห็นว่าน่าสนใจดี จึงให้ทหารไปเรียกเจ้าคนซื่อบื้อเข้ามาหาในวัง แต่ขุนนางทั้งหลายต่างพากันคัดค้าน เพราะเจ้าคนซื่อบื้อไม่น่ามีอะไรที่คู่ควรจะมาพูดคุยกับพระราชาเลยแม้สักนิด พระราชาจึงจำใจต้องหาเรื่องทดสอบเจ้าคนซื่อบื้อ ซึ่งหากทำได้ เขาก็คงเหมาะสมที่จะได้พบกับพระองค์โดยที่ไม่มีใครคัดค้านอีก ด้วยเหตุนี้ พระราชาจึงสั่งให้เจ้าคนซื่อไปนำหงส์ทองคำที่อาศัยอยู่ในป่าลึกมาถวาย และหากทำได้ พระองค์ก็จะมอบรางวัลให้ตามที่ใจปรารถนา
เมื่อเจ้าคนซื่อบื้อได้ฟังคำสั่งของพระราชา เจ้าคนซื่อบื้อกับทหารทั้งสามจึงออกเดินทางเข้าไปในป่าแบบ “ไม่คิดมาก” และด้วยโชคชะตากับความช่วยเหลือของทหารทั้งสาม เจ้าคนซื่อบื้อจึงสามารถนำหงส์ทองคำกลับมาได้
เมื่อเจ้าคนซื่อบื้อพาหงส์ทองคำตัวใหญ่เข้ามาในเมือง ผู้คนต่างก็พากันตื่นตาตื่นใจ จนอดใจขอแตะขนที่ตัวของหงส์ไม่ได้
เมื่อชาวบ้านแตะหงส์ มือที่แตะ ก็ติดแน่น จนไม่สามารถดึงมือออกมาได้ พอเด็ก ๆ เห็น เด็ก ๆ ก็พากันหัวเราะ แล้วพยายามดึงหงส์ให้หลุดออกจากมือ แต่นั่นก็ทำให้เขาติดกับหงส์ไปด้วย พอหญิงสาวเดินผ่านและเห็นเช่นนั้น เธอก็หัวเราะ แต่เมื่อเธอพยายามจะช่วย มือของเธอก็ติดเข้าไปด้วย จนในที่สุด ขบวนของเจ้าคนซื่อบื้อที่เข้ามาในวังจึงมีทั้งหงส์ทองคำและผู้คนที่พ่วงตามมาด้วยอีกยาวเหยียด
เมื่อเจ้าหญิงผู้ไม่เคยยิ้มเห็นภาพเหตุการณ์ตลก ๆ ที่เกิดขึ้น เจ้าหญิงก็เผลอหัวเราะออกมาเสียงดัง ซึ่งนั่นทำให้พระราชาถึงกับตะลึง เพราะนี่คือครั้งแรกที่พระธิดาหัวเราะอย่างมีความสุข
ตามสัญญา พระราชาจะต้องมอบรางวัลให้เจ้าคนซื่อบื้อตามที่ใจปรารถนา เพราะเขานำหงส์ทองมาถวายได้สำเร็จ เจ้าคนซื่อบื้อซึ่งเป็นคนซื่อตรงกับความรู้สึก มองเห็นเจ้าหญิงที่ยังคงยิ้มอย่างมีความสุข เขาเห็นว่าเจ้าหญิงทั้งสวยและน่ารัก เขาจึงขอ “ขอเจ้าหญิงเป็นรางวัล” แบบซื่อ ๆ
พระราชาพูดแล้วคืนคำไม่ได้ ดังนั้น พระองค์จึงตั้งให้เจ้าคนซื่อบื้อเป็นราชบุตรเขย ทำให้พี่ชายทั้งสองคนได้แต่ยืนอิจฉา
แม้เจ้าคนซื่อบื้อจะถูกหัวเราะเยาะมาตลอดชีวิต แต่ด้วยซื่อตรงกับความรู้สึกนึกคิดและจิตใจที่ดีงาม เขาจึงได้รับรางวัลที่ไม่มีใครคาดคิด
ข้อคิดจากนิทานเรื่องนี้ :
- ความซื่อและเมตตาอาจดูธรรมดา แต่เป็นพลังที่เปลี่ยนชีวิตได้
- อย่าดูถูกคนที่ดูไม่เก่ง เพราะคุณค่าที่แท้จริงอาจซ่อนอยู่ในความเรียบง่าย
นิทานนำบุญ 